Op zoek naar de oorzaak met nagemaakte speekselkliertjes

De ziekte van Sjögren is een ernstige reumatische aandoening waarbij onder andere de speekselklieren ontstoken raken. Het gevolg: mensen met Sjögren krijgen last van een heel droge mond en hebben moeite met slikken.
In het UMC Groningen (UMCG) zet een onderzoeksteam onder leiding van professor Frans Kroese een revolutionaire technologie in. Uit stamcellen van patiënten worden speekselkliertjes gekweekt. Die worden onderzocht om te kijken wat er misgaat.

‘Het onderzoek naar het ontstaan van Sjögren staat eigenlijk nog in de kinderschoenen’, vertelt prof. dr. Frans Kroese. ‘En dat terwijl het een heel nare aandoening is die verschillende klachten geeft. Naast een droge mond en problemen met slikken hebben patiënten ook vaak droge ogen en gewrichtsklachten. Ook zijn mensen met Sjögren vaak ernstig vermoeid.’

Ontstoken speeksel- en traanklieren
Net als bij andere auto-immuunziekten is er bij de ziekte van Sjögren sprake van ontstekingen. ‘We denken dat de droge mond en slikklachten die mensen met sjögren hebben, komen door ontstoken speekselklieren’, legt professor Kroese uit. ‘De droge ogen komen mogelijk door ontstoken traanklieren. Hoe de ontstekingen leiden tot minder speeksel- en traanproductie weten we eigenlijk nog niet zo goed. Er zijn aanwijzingen dat er een probleem zit in cellen die de afvoerbuisjes bekleden. Vooral aan de uitgang, waardoor er - los van andere oorzaken - geen speeksel of traanvocht naar buiten komt.’

Speekselkliertjes kweken
Een belangrijke vraag is of de klieren ontstoken raken door een aanval van het eigen immuunsysteem of dat de ziekte juist in de klieren zelf begint. Om dat te onderzoeken, maken Frans Kroese en het onderzoeksteam gebruik van een techniek waarmee het UMC Groningen voorop loopt. ‘Wij hebben de kennis in huis om stamcellen uit de speekselklieren op te kweken tot minispeekselkliertjes. Die kunnen we vervolgens onderzoeken. Dr. Sarah Pringle heeft deze technologie samen met professor Rob Coppes van de afdeling Celbiologie van ons ziekenhuis ontwikkeld.’

Op zoek naar de verschillen
De stamcellen die worden opgekweekt, komen van mensen met de ziekte van Sjögren en van mensen met gezonde speekselklieren. ‘Het UMCG is een landelijk Sjögren-expertisecentrum. Voor de diagnose wordt er altijd wat klierweefsel afgenomen. Het komt voor dat mensen toch geen Sjögren blijken hebben. Ook dat klierweefsel is van grote waarde voor het onderzoek. Het is heel belangrijk dat we kliertjes van patiënten met die van niet-patiënten met elkaar kunnen vergelijken.’

Onderhoud van de speekselkliercellen niet in orde
‘We gaan in een aantal stappen onderzoeken wat er misgaat in de speekselklieren’, vervolgt Kroese. ‘Allereerst kijken we naar de stamcellen zelf. Al onze organen worden constant vernieuwd met behulp van stamcellen. De vraag is of er bij mensen met Sjögren misschien te weinig stamcellen zijn, waardoor de speekselklieren niet voldoende vernieuwd worden. Ook zullen we kijken of stamcellen wel goed uitgroeien tot nieuwe speekselkliercellen. Ook dan worden de speekselklieren niet goed onderhouden, waardoor ze niet goed werken.’

Verder kijken naar genen
Professor Kroese en zijn team kijken ook naar wat er in de genen gebeurt. ‘Wij gaan onderzoeken of bepaalde genen van de speekselkliercellen bij mensen met de ziekte van Sjögren teveel of te weinig actief zijn of misschien anders werken. Daarnaast zullen we bekijken hoe de speekselkliercellen reageren op de ontstekingsstoffen die bij het Sjögren actief zijn.’

Nog niet meteen een behandeling
Het onderzoek van professor Kroese wordt financieel gesteund door het Reumafonds. Een behandeling is nog niet meteen te verwachten. ‘Het onderzoek zal bijdragen aan onze kennis over het ontstaan en beloop van de ziekte. De stamcellen kunnen in de verre toekomst misschien gebruikt worden voor bijvoorbeeld transplantatie om herstel van de aangedane speekselklieren mogelijk te maken. Maar daar is het nu nog te vroeg voor. We moeten eerst weten wat er precies gebeurt in de speekselklieren van mensen met de ziekte van Sjögren.’



Prof dr. Frans Kroese:
Wij hebben de kennis in huis om stamcellen uit de speekselklieren op te kweken tot minispeekselkliertjes.

 

Bron
 

Nieuws

>>Medicijnontwikkeling bij Sjögren
>>Erkenning ARA 290 als weesgeneesmiddel
>>Ligt de oorzaak van reuma in de darmen?
>>Volgende fase medicijn synerkine
>>Op zoek naar de oorzaak met nagemaakte speekselkliertjes
>>Hoopgevend onderzoek bij Sjögren
>>Medische innovaties bereiken de patiënt onvoldoende
>>Verschil man en vrouw in gezondheidszorg
>>Speekselklierbiopt voorspelt
>>Natuurproduct DHEA bij Sjögren en SLE
>>Meldpunt Medicijnen
>>Gemeenten en huishoudelijke hulp
>>Goede slapers produceren sterke hersengolven
>>2,5 miljoen Nederlanders onder armoedegrens
>>Helft patiënten durft arts niets te vragen
>>Geef je medisch dossier niet weg
>>Reuma vaker bij vrouwen?
>>Antistoffen bij reuma
>>Onderzoekssubsidies toegekend
>>Reuma en alternatieve behandelmethoden
>>Waarschuwing vakantiegangers i.v.m. opiumwet
>>Hogere dosis methotrexaat sneller effect
>>Immuunsysteem kan depressie veroorzaken
>>Doorbraak bestrijding chronische pijn
>>Verhouding arts-patiënt gaat veranderen
>>Patiënt regie over medische gegevens
>>Mogelijke pijngenen gevonden
>>Wegwijs in zorgaanbod
>>Red de vrije artsenkeuze
>>Weinig ruimte voor mondige patiënten
>>UMCG onderzoek Sjögren
>>Samen strijden tegen reuma
>>Eerste stap naar lupusvaccin
>>Bodysuit tegen chronische pijn
>>Cacao helpt bij ontstekingsziekten
>>Weinig reumavriendelijke zorgpakketten
>>Reumapatiënten zien behandeling beperkt
>>Ruim vijf miljoen Nederlanders chronisch ziek
>>Sektes rekruteren zieken
>>Apps vervangen niet de arts
>>Belastingaftrek zorgkosten blijft
>>1e congres reumaverpleegkundigen
>>MRI-scan helpt jeugdreuma vroeger opsporen
>>Reumafonds vraagt begrip voor jongeren
>>Inspectie pakt foute apps aan
>>Onderzoek naar reuma kan sneller
>>Bezorgd over gevolgen maatregelen zorg
>>Zorg pijnpatiënt kan beter
>>Zweten is weten
>>Einde handgeschreven recept
>>Genmutatie gevonden voor pijn
>>'Microrobots' in menselijk lichaam ontworpen
>>ANGO start actie tegen bezuinigingen
>>Groot inkomensverlies chronisch zieken door verdwijnen tegemoetkomingen
>>Toch compensatie eigen risico
>>Schadelijk effect geneesmiddel zichtbaar
>>Urine bevat meer dan drieduizend stoffen
>>Spray maakt mens onzichtbaar voor mug
>>Mondgezondheid mogelijk verband nierziekten
>>Vroegere diagnose reuma met biomarkers
>>Vrouw gebruikt medi-wietolie tegen reuma
>>Vitamine E maakt bloedvaten sterker
>>Suikers regelen immuunreacties
>>Nationaal Hitteplan van kracht
>>Vitamine D-tekort maakt bot sneller oud
>>Patiënt kan makkelijker gelijk halen in zorg
>>CU wil af van medicijnresten in riool
>>Klijnsma: Wajongers opnieuw keuren
>>Neurowetenschappers hebben pijnbron bij fibromyalgie gevonden
>>NPCF: Snel actie tegen lakse omgang persoonlijke medische gegevens patiënten
>>Wetsvoorstel kwaliteit, klachten en geschillen zorg snel invoeren
>> NPCF start meldactie naar verstrekking medicijnen
>>Nieuwe laag in menselijk hoornvlies ontdekt
>>Methode ontwikkeld om immuunreactie selectief te onderdrukken
>>Nederlanders positief tegenover DNA-onderzoek
>>Ziekte van Crohn kent mogelijk twee varianten
>>Pijnstillers verhogen risico op hartaanval
>>De zorgpremie is 300 euro te hoog
>>OMS wil patiënten laten meebetalen voor second opinion
>>Winst zorgverzekeraars verzesvoudigd!
>>Sneller toegang tot experimentele medicijnen
>>Vitamine D goed voor spieren
>>Robot maakt dure biologische medicijnen voor reuma
>>Vijftien procent nieuwe geneesmiddelen niet goed onderzocht op effectiviteit en bijwerkingen
>>Koopkrachtwinst van de afgelopen 12 jaar gaat in rook op
>>'Routeplanner' menselijk lichaam revolutie in geneeskunde
>>Hulp en aanpassingen: waarom en wanneer?
>>Onderzoek uitkomst: geen bezuinigingen gehandicapten
>>DNA-kaart baby legt aanleg ziektes bloot
>>Artsen en ziekenhuizen werken onderzoek tegen
>>Privacy patiëntdossier lek
>>CZ verwacht publiek debat over winstgroei zorgverzekeraars
>>Hulpbehoevenden moeten zelf hun zorg organiseren
>>Moeizame weg naar e-patiëntendossier
>>Klantgerichtheid in de zorg blijft ondermaats
>>VVD wil quotum arbeidsgehandicapten in regeerakkoord herzien
>>Te veel geneesmiddelen in drinkwater
>>Vertrouwen in Nederlandse ziekenhuizen gedaald
>>Ouderen in de schulden om zorg te betalen
>>Rol eiwit GRK2 bij chronische pijn onderzocht
>>Omega-7 mogelijk positief effect op huid- en slijmvliezen
>>Snelle diagnose dankzij nieuw genetisch onderzoek
>>Jongeren met reuma voelen zich minder succesvol
>>Reuma intensiever behandelen tijdens zwangerschap
>>Rooibos en haar geneeskrachtige werking
>>Laat het mantelzorgcompliment niet liggen!
>>Ruggenmergstimulatie en pijnpompen alleen als laatste optie
>>Cannabis maakt chronische pijn draaglijker
>>Speciale editie Reumafonds
>>Het medisch beroepsgeheim wordt niet serieus genomen
>>Experimenteel reumamedicijn fostamatinib net zo goed als Humira
>>Intrekken toestemming Elektronisch Patiëntendossier
>>Nieuwe behandeling reuma blijkt effectief
>>Nieuwe aanpak chronische pijn met PeaPure
>>Extra slaap kan pijngrens verhogen
>>Amerikaanse overheid kan mogelijk meekijken in jouw EPD
>>Eén Participatiewet voor WWB, WSW en een deel van de Wajong
>>Koemelk waarschijnlijk niet goed bij reuma
>>Relatief lang wachten op medisch specialist
>>Patiënten kunnen goed bijdragen aan nieuwe onderzoeksonderwerpen
>>Relatief weinig medici in Nederland
>>Telomeerlengte voorspelt levensduur individu
>>Arts en apotheker verdienen aan EPD
>>CG-Raad en Nibud presenteren hulpmiddel voor aantonen meerkosten
>>Hoge kosten door reuma? Bekijk de vergoedingen
>>Tweede kamer unaniem voor ratificatie VN-verdrag mensen met beperking
>>Zorgkosten in 40 jaar 1250 procent omhoog
>>Proef met chip tegen reumatoïde artritis succesvol
>>Reumafonds kritisch over zorgkosten
>>Nieuwe antistof voorspelt verloop reuma
>>Driekwart vrouwen hebben dagelijks reumapijn
>>Pijn bij reuma en tekort aan vitamine D
>>Reumaverpleegkundigen lanceren handige fijnschiller
>>Patiënten krijgen vaak andere medicijnen dan artsen voorschrijven
>>Galapagos meldt positieve resultaten bij behandeling reuma
>>Onderzoek B cell selection
>>Genetische studie heeft nieuwe inzichten opgeleverd
>>Het Reumafonds vraagt Kamerleden om actie
>>Hulp bij vinden van een baan voor mensen in de "oude" Wajong
>>Reumamedicijn Humira vaak niet effectief
>>Succesvolle combinatie medicijnen voor Sjögren
>>Reumapatiënten lijden ernstig onder de huidige bezuinigingen
>>Geen tandbederf meer dankzij Japanse vinding
>>Reuma verhoogt kans op trombose
>>Kokosnootolie voorkomt tandbederf
>>Gif van zwarte mamba kan een alternatief zijn voor morfine
>>Afweerstoornissen sneller opgespoord
>>Groenlipmossel heeft een krachtige ontstekingsremmende werking
>>Het nut van de griepprik bij reuma
>>Nieuwe behandeling Reuma en Crohn met varkensparasieten
>>Tuvalu Media is op zoek naar jou!
>>Fysiotherapie te duur voor mensen met reuma
>>Slaaptekort doet 'hippocampus' in hersenen krimpen
>>Zorgplan wordt weinig gebruikt
>>Sjögrenpatiënten hebben minder eiwit cytokine APRIL
>>PWA ziet vaatafwijkingen auto-immuunziekte
>>Goed nieuws voor reumapatiënten
>>Weizmann Instituut ontwikkelt vaccin tegen Crohn, Reuma en Kanker
>>Zoektocht nieuwe medicijnen tegen ontstekingen
>>Buikvet als basis nieuw kraakbeen
>>Lokale gentherapie binnen 5 a 10 jaar
>>Goedkope Klickchemie reumatest
>>Onderzoeken Reumafonds
>>Onderzoek behandelmethode Sjögren
>>Functie van eiwit DC-STAMP nader onderzocht